Lihtenştayn - Avrupa’da çalışmak

⇑Neden bu ülkede çalışmalı?

Lihtenştayn, İsviçre ile Avusturya arasında 41.227 nüfuslu küçük bir ülke – ama burada iş sayısı nüfustan fazla: 2017’den beri Lihtenştayn’da çalışanların sayısı orada yaşayanlardan fazla. 2022’de tüm işlerin %57’si komşu ülkelerden her gün gidip gelen sınır ötesi çalışanlardaydı.

Eurostat, Lihtenştayn için güncel işsizlik verisi yayınlamıyor. Ulusal veriler ise iş piyasasının çok sıkı olduğunu gösteriyor: işsizlik oranı 2025’te ortalama %2,0 (İstatistik Ofisi). Ağustos 2026 sonunda kamu istihdam kurumu AMS FL’de kayıtlı işsiz sayısı sadece 416 kişiydi; Aralık 2023’te ise işsiz başına yaklaşık 3,1 açık pozisyon vardı. İstatistik Ofisi ve Eurostat’a göre 2022’de 20–64 yaş arasındakilerin %78,3’ü çalışıyordu.

Lihtenştayn AEA’da, ama AB’de değil ve serbest dolaşım konusunda özel kuralları var: AEA ya da İsviçre vatandaşı olsan bile ne kadar kısa olursa olsun her iş için izin alman gerekiyor. Oturma izinleri sınırlı ve bir kısmı kurayla dağıtılıyor. Resmî dil Almanca.

⇑İş nerede?

Lihtenştayn Hükümeti, işgücü açığıyla ilgili raporunda (Mayıs 2024) belirli nitelikli çalışanların eksik olduğu üç alan sayıyor:

• STEM meslekleri (MINT – matematik, bilişim, doğa bilimleri, teknoloji),
• bakım ve hemşirelik,
• eğitim – özellikle öğretmenler.

Açık pozisyon sayısı arttı: 2017’de ortalama 820 olan açık pozisyon sayısı 2023’te 885’e çıktı; Ocak 2024 sonunda ise AMS FL’de 939 açık pozisyon kayıtlıydı.

İşlerin bu kadar büyük kısmı sınır ötesinden gelenlerde olduğu için Lihtenştayn’a komşu İsviçre ve Avusturya bölgeleriyle birlikte bakmak çoğu zaman mantıklı – birçok kişi orada yaşıyor, Lihtenştayn’da çalışıyor.

⇑Nasıl iş bulunur?

İşe kamu istihdam kurumu AMS FL (Arbeitsmarkt Service Liechtenstein, Lihtenştayn İş Piyasası Hizmeti) ile başla:

• iş portalları – AMS FL, sektörlere göre sıralanmış 40’tan fazla iş portalının listesini tutuyor (turizm, BT ve mühendislik, sağlık ve eğitim, öğrenciler ve stajlar…),
• AMS FL’de EURES – bir EURES danışmanıyla Lihtenştayn’da ve Avrupa’da çalışma koşulları ve iş fırsatları hakkında danışmanlık,
• EURES – Avrupa iş portalı.

Başvurmadan önce Lihtenştayn’da mı yaşayacağını yoksa her gün gidip mi geleceğini netleştir – iznin buna bağlı (bkz. “İlk haftaların”).

AB’nin herhangi bir ülkesinde iş arama, CV ve mülakat hakkında adım adım tavsiyeler için Yurt dışında nasıl iş bulunur – 10 pratik rehber yazımıza bak.

⇑CV, başvuru ve mülakat

Lihtenştayn’ın başvuru alışkanlıklarıyla ilgili kendine ait resmî bir rehberi yok – EURES’in Lihtenştayn sayfası da hâlâ hazırlanıyor. Pratikte:

• resmî dil Almanca; iş ilanında başka bir şey yazmıyorsa Almanca başvurmaya ve çalışmaya hazır ol,
• açık ve düzenli bir CV ile ön yazı hazırla – Europass araçları yardımcı olabilir,
• diplomalarının ve referanslarının kopyalarını elinin altında tut.

Diplomalar: Lihtenştayn’ın ENIC-NARIC merkezi Eğitim Dairesi (Schulamt) – bkz. ENIC-NARIC’in Lihtenştayn sayfası. Düzenlenmiş meslekler için mesleki yeterliliklerin tanınması 13 Aralık 2007 tarihli ayrı bir yasayla düzenleniyor; hangi mesleklerin düzenlendiğini AB’nin düzenlenmiş meslekler veri tabanında görebilirsin.

⇑Ücret ve çalışma koşulları

• Çalışma süresi: İş Kanunu’na (Arbeitsgesetz) göre sanayide ve büro çalışanları için üst sınır haftada 45 saat, diğer çalışanlar için 48 saat. 15–18 yaş arasındaki gençler en fazla 40 saat çalışabilir.
• Molalar: 5½ saatten fazla çalışmada en az 15 dakika, 7 saatten fazla çalışmada 30 dakika, 9 saatten fazla çalışmada 1 saat.
• Dinlenme: her gün kesintisiz en az 11 saat.
• Yasal üst sınırı aşan fazla mesai en az %25 zamla ödenir. Fazla mesai dahil çalışma haftan, dört aylık dönemde ortalama 48 saati geçemez.
• Sağlık sigortası: zorunlu sağlık sigortası ve hastalık parası sigortası primlerinin yarısını işverenin öder.
• Maaş: imzalamadan önce sektörünün toplu sözleşmesine (Gesamtarbeitsvertrag, GAV) ve kendi sözleşmene bak.

⇑Öğrenci işleri ve stajlar

AEA ve İsviçre’den gelen öğrenciler diğer AEA’lı çalışanlarla aynı kurallara tabi: ne kadar sürerse sürsün her iş için izin alman gerekiyor – kısa bir tatil işi için bile.

AEA dışından gelen öğrenciler: eğitim için verilen oturma izni çalışma hakkı vermiyor.

AMS FL, öğrenciler ve stajlar için iş portallarını kendi iş portalları sayfasında listeliyor.

Önce orada okumayı mı düşünüyorsun? Lihtenştayn’da eğitim – pratik bilgiler yazımıza bak.

⇑İlk haftaların: kayıt, vergi ve sigorta

1. Önce izin: AEA ya da İsviçre vatandaşı olarak Lihtenştayn’da süresi ne olursa olsun her iş için izne ihtiyacın var.
2. Sınır ötesinden gidip gelmek: Lihtenştayn dışında yaşıyor ve her gün evine dönüyorsan sınır ötesi çalışan (Grenzgänger) olarak çalışırsın.
3. Lihtenştayn’da yaşamak: en fazla bir yıllık sözleşmeyle kısa süreli oturma izni (Kurzaufenthaltsbewilligung) alabilirsin. Bir yıldan uzun ya da süresiz sözleşme için oturma izni (B) gerekiyor. Bu izinlerin sayısı sınırlı ve bir kısmı yılda en az bir kez yapılan iki aşamalı bir kurayla (Auslosung) dağıtılıyor.
4. Kalışın izne tabiyse geldikten sonraki 8 gün içinde nüfus kayıt dairesine (Einwohnerkontrolle) kaydol.
5. Sağlık sigortası: Lihtenştayn’da yaşayan ya da çalışan herkes için zorunlu.

AEA’da çalışan olarak haklarınla ilgili sorun mu var? Your Europe Advice ve SOLVIT ücretsiz yardım ediyor.

⇑AB dışından gelenler için

AEA ya da İsviçre vatandaşı değilsen Lihtenştayn’da çalışma izni almak zor. İzinler yalnızca şu kişilere veriliyor:

• yöneticiler (Führungskräfte),
• özel uzmanlığa sahip uzmanlar,
• en az tamamlanmış bir çıraklık eğitimi ya da lise bitirme belgesi (Matura) olan diğer nitelikli çalışanlar.

Ayrıca işveren, yerel ve AEA iş piyasasında uygun bir çalışan bulunamadığını göstermeli – bunu kamu istihdam kurumu AMS FL’nin yazılı olarak onaylaması gerekiyor.

Kabul kurallarında mezunlar için özel bir iş arama izni yok. Taşınmayı planlamadan önce ulusal idarenin göç makamlarına (llv.li) danış.

⇑Kaynaklar ve faydalı bağlantılar

• Eurostat – 1 Ocak itibarıyla nüfus (2026 verileri),
• Lihtenştayn Hükümeti – işgücü açığı raporu (Mayıs 2024),
• Ulusal idare – Ağustos 2026’da iş piyasası,
• İstatistik Ofisi – 2025 işsizlik verileri; Hükümet – ücret adaletiyle ilgili yanıt (Temmuz 2024, yasal asgari ücret yok),
• AMS FL – Arbeitsmarkt Service Liechtenstein, iş portalları, EURES,
• Lilex (Lihtenştayn mevzuatı) – Kişilerin Serbest Dolaşımı Kanunu (PFZG), İş Kanunu (ArG), Sağlık Sigortası Kanunu (KVG), Yabancıların kabulüne ilişkin yönetmelik (ZAV),
• ENIC-NARIC – Lihtenştayn,
• EFTA – AEA Anlaşması,
• Your Europe – yurt dışında çalışmak.

Güncelleme: Ekim 2026.