Avrupa’da eğitim sistemleri

Programlar üç aşamaya ayrılır:

• Bachelor (lisans) – genellikle 3–4 yıl,
• Master (yüksek lisans) – lisanstan sonra, genellikle 1–2 yıl,
• doktora (Promotion, PhD) – genellikle 3–5 yıl.

Bazı programlar lisans derecesiyle değil, devlet sınavıyla (Staatsexamen) biter – örneğin tıp, diş hekimliği, eczacılık ve hukuk bu şekilde okunur. Bu programlar genellikle 4–6 yıl sürer. Bazı üniversitelerde Diplom ya da Magister Artium unvanıyla biten eski tip bütünleşik programlar da hâlâ var; bunlar lisans ve yüksek lisansı birleştiren, 4–6 yıl süren tek aşamalı programlardır.

Akademik yıl kış dönemi (Wintersemester) ve yaz dönemi (Sommersemester) olmak üzere ikiye ayrılır.

Almanya – lisans programları
Almanya – bütünleşik programlar
Almanya – yüksek lisans programları
Almanya – doktora programları

Avusturya’da üç aşamalı Bologna sistemi uygulanıyor:

• Bachelor (lisans) – en az 180 ECTS kredisi, genellikle 3 yıl,
• Master (yüksek lisans) – lisanstan sonra, en az 120 ECTS kredisi, genellikle 2 yıl,
• Doktora (Doktor/in veya PhD) – yüksek lisanstan sonra, en az 3 yıl.

Bunların yanında diploma programları (Diplomstudium) da var. Bunlar lisans ve yüksek lisansı birleştiren, 4–6 yıl süren tek aşamalı bütünleşik programlardır ve Magister/Magistra ya da Diplom-Ingenieur/in unvanıyla biter. Örneğin hukuk bu şekilde okunur. Tıp da bir diploma programıdır ama Dr. med. univ. unvanıyla sona erer.

Akademik yıl 1 Ekim’de başlar. Kış dönemi (Wintersemester) ocak sonuna kadar sürer, yaz dönemi (Sommersemester) 1 Mart’ta başlar.

Avusturya – lisans programları
Avusturya – bütünleşik programlar
Avusturya – yüksek lisans programları
Avusturya – doktora programları

İki toplulukta dereceler birbirine benzer – çoğunlukla yalnızca adları farklıdır:

• bachelor / bachelier (lisans) – 180 ECTS kredisi, yani 3 yıl; bazı programlar 240 ECTS kredisidir (4 yıl), örneğin Flandre’da hemşirelik,
• master (yüksek lisans) – 60, 120 veya 180 ECTS kredisi (1–3 yıl); Flandre’da yüksek lisans derecesinden sonra okunan ileri yüksek lisans programları (advanced master, 60–120 ECTS) da var,
• doktora (PhD) – yüksek lisanstan sonra,
• Flandre’da ayrıca associate degree – 90–120 ECTS, iki yıllık mesleki program.

Akademik yıl eylülde başlar – Flandre’da hogescholen eylül ortasında, üniversiteler bir hafta sonra açılır. Yıl iki döneme ayrılır; sınav dönemleri ocak, haziran ve (bütünleme sınavları için) ağustos–eylül aylarındadır.

Belçika – lisans programları
Belçika – bütünleşik programlar
Belçika – yüksek lisans programları
Belçika – doktora programları

Programlar şu ana düzeylere ayrılıyor:

• undergraduate – birinci aşama programlar, genellikle Bachelor (lisans) derecesiyle (BA, BSc) biter; başvuru UCAS üzerinden,
• postgraduate taught – Master (yüksek lisans) programları (örneğin MA, MSc); birçoğu yalnızca bir yıl sürer – örneğin Chevening bursu bu bir yıllık programları finanse ediyor,
• postgraduate research – araştırmaya dayalı dereceler, her şeyden önce doktora (PhD).

Akademik yıl genellikle eylülde başlar. Yüksek lisans ve doktora programlarına UCAS üzerinden değil, doğrudan üniversiteye başvurursun.

Birleşik Krallık – lisans programları
Birleşik Krallık – bütünleşik programlar
Birleşik Krallık – yüksek lisans programları
Birleşik Krallık – doktora programları

Yükseköğretim, ECTS kredileriyle Bologna sistemine göre işler:

• mesleki lisans (professional bachelor, професионален бакалавър) – en az 180 ECTS kredisi, 3 yıl,
• Bachelor (lisans; бакалавър) – 3–4 yıl,
• Master (yüksek lisans; магистър) – programa göre bir yıldan 5 yıla kadar,
• doktora (PhD) – 3–4 yıl.

Tıp alanındaki bütünleşik programlar – lisans ve yüksek lisansı birleştiren tek aşamalı programlar – da yüksek lisans derecesiyle biter: Varna Tıp Üniversitesinde tıp ve diş hekimliği 6 yıl, eczacılık 5 yıl sürer.

Çekya’da yükseköğretim üç aşamalıdır:

• Bachelor (lisans; bakalářský) – genellikle 3–4 yıl,
• Master (yüksek lisans; magisterský) – lisanstan sonra genellikle 1–3 yıl ya da 4–6 yıllık bütünleşik program, yani lisans ve yüksek lisansı birleştiren tek aşamalı program (örneğin tıp, hukuk),
• doktora (PhD; doktorský) – genellikle 3–4 yıl.

Akademik yıl kış ve yaz dönemi olmak üzere ikiye ayrılır. Programların çoğu eylülde başlar.

Çekya – lisans programları
Çekya – bütünleşik programlar
Çekya – yüksek lisans programları
Çekya – doktora programları

Danimarka’da Bologna modeli uygulanıyor:

• Bachelor (lisans), üniversitede – 180 ECTS kredisi, yani 3 yıl,
• mesleki lisans (professionsbachelor) – 180, 210 veya 240 ECTS kredisi, yani 3–4 yıl,
• işletme akademisi programları (erhvervsakademiuddannelser) – daha kısa, uygulamalı programlar,
• Master (yüksek lisans; Danca kandidat) – 120 ECTS kredisi, yani 2 yıl,
• Doktora (PhD) – 3 yıl.

Akademik yıl ağustos ya da eylül ayında başlar.

Danimarka – lisans programları
Danimarka – bütünleşik programlar
Danimarka – yüksek lisans programları
Danimarka – doktora programları

Estonya’da üç aşamalı Bologna sistemi uygulanıyor:

• Bachelor (lisans; Estonca bakalaureus) – 180–240 ECTS kredisi, yani 3–4 yıl,
• Master (yüksek lisans; Estonca magister) – 60–120 ECTS kredisi, yani 1–2 yıl,
• Doktora (PhD) – 180–240 ECTS kredisi, yani 3–4 yıl.

Estonya’daki tüm doktora programları ücretsiz. Akademik yıl ağustos sonunda ya da eylül başında başlar; Tartu Üniversitesinde lisans dersleri 31 Ağustos’ta başlıyor.

Estonya – lisans programları
Estonya – bütünleşik programlar
Estonya – yüksek lisans programları
Estonya – doktora programları

Öğrenim süresi okulun türüne bağlı:

• üniversite – Bachelor (lisans) 3 yıl, Master (yüksek lisans) 2 yıl daha sürer,
• uygulamalı bilimler üniversitesi – lisans 3,5 ila 4,5 yıl, yüksek lisans 1–1,5 yıl sürer. Ancak bir UAS’de yüksek lisansa başlamak için 2 yıllık iş deneyimi gerekir,
• doktora (PhD) – yaklaşık 4 yıl, yalnızca üniversitelerde.

Akademik yıl ağustos ya da eylül ayında başlar. Bazı programlara ocak ayında da başlayabilirsin.

Finlandiya – lisans programları
Finlandiya – bütünleşik programlar
Finlandiya – yüksek lisans programları
Finlandiya – doktora programları

Öğrenim, Bologna Süreci’ne uygun LMD sistemine (licence – master – doctorat) göre düzenlenmiştir:

• licence – Bachelor (lisans) diploması; Study in Europe portalına göre 3–4 yıl,
• master – Master (yüksek lisans); licence’tan sonra 1–2 yıl,
• doctorat – doktora (PhD), 3–4 yıl; Fransa’da 267 doktora okulu (écoles doctorales) var.

Üniversite yolunun yanında BTS (brevet de technicien supérieur) gibi daha kısa mesleki diplomalar ve hazırlık sınıfları (classes préparatoires, CPGE) da var; öğrenciler bu sınıflardan sonra grandes écoles’un giriş sınavlarına girer.

Akademik yıl eylül ya da ekim ayında başlar, yaz tatili en az iki ay sürer. Eğitim, büyük salonlardaki (amphithéâtre) derslerle teori ve uygulamayı birleştiren, küçük gruplarla yapılan zorunlu uygulama derslerinden oluşur.

Fransa – lisans programları
Fransa – bütünleşik programlar
Fransa – yüksek lisans programları
Fransa – doktora programları

Yükseköğretim üç aşamalı:

• birinci aşama (prijediplomski studij) – Bachelor (lisans) derecesinin karşılığı,
• ikinci aşama (diplomski studij) – Master (yüksek lisans) derecesinin karşılığı,
• üçüncü aşama (poslijediplomski studij) – her şeyden önce doktora (PhD).

Bunların yanında birinci ve ikinci aşamayı birleştiren bütünleşik programlar (integrirani studij), yani lisans ve yüksek lisansı birleştiren tek aşamalı programlar da var. Mesleki programlar da üç türlü: kısa mesleki programlar, mesleki lisans programları ve uzmanlık düzeyinde mesleki yüksek lisans programları. Bir akademik yıl 60 ECTS, bir dönem 30 ECTS kredisine denk geliyor.

Hırvatistan – lisans programları
Hırvatistan – bütünleşik programlar
Hırvatistan – yüksek lisans programları
Hırvatistan – doktora programları

Öğrenim süresi kurumun türüne bağlı:

• associate degree (ön lisans) – 2 yıl (120 ECTS kredisi), yalnızca hogescholen’de; HBO lisans programına geçiş imkânı sağlayabilir,
• Bachelor (lisans) – üniversitede 3 yıl (180 ECTS kredisi), hogeschool’da 4 yıl (240 ECTS kredisi),
• Master (yüksek lisans) – üniversitede 1, 2 veya 3 yıl (60, 120 veya 180 ECTS kredisi), hogeschool’da genellikle 1 yıl (60 ECTS kredisi), bazen 2 yıl,
• doktora (PhD) – genellikle 4 yıl; bunun yanında 2 yıllık bir mühendislik doktorası (EngD) da var.

Tüm dereceler Hollanda yeterlilikler çerçevesinin (NLQF) 5–8. seviyelerine karşılık geliyor. 3 yıllık üniversite lisansı ile 4 yıllık HBO lisansının farklı yollar olduğunu unutma – yüksek lisans planlarına uyanı seç.

Hollanda – lisans programları
Hollanda – bütünleşik programlar
Hollanda – yüksek lisans programları
Hollanda – doktora programları

Dereceler İrlanda Ulusal Yeterlilikler Çerçevesinin (NFQ) seviyelerine bağlı. Lisans düzeyinde üç seviyeyle karşılaşırsın:

• Level 6 – Higher Certificate – kısa mesleki programlar,
• Level 7 – Ordinary Bachelor Degree,
• Level 8 – Honours Bachelor Degree – yüksek lisansa geçiş hakkı veren tam bir Bachelor (lisans) derecesi.

Lisanstan sonra Master (yüksek lisans), ardından da doktora (PhD) yapabilirsin. AB’li adaylar lisans programlarına CAO üzerinden başvurur; yüksek lisans ve doktora programlarına ise doğrudan okula başvurursun.

Asgari kabul şartları Level 8 için ve Level 6 ile 7 için farklı – ayrıntıları CAO’nun AB/EFTA/Birleşik Krallık lise diplomalarına yönelik yönergelerinde bulabilirsin.

İrlanda – lisans programları
İrlanda – bütünleşik programlar
İrlanda – yüksek lisans programları
İrlanda – doktora programları

İspanya’da Bologna sistemi uygulanıyor, ancak lisans programları birçok ülkeye göre daha uzun:

• Grado (Bachelor, lisans) – 240 ECTS kredisi, genellikle 4 yıl; istisna, AB kurallarının 300 veya 360 ECTS kredisi öngördüğü programlar (örneğin tıp),
• Máster (Master, yüksek lisans) – 60, 90 veya 120 ECTS kredisi, yani bir ila iki yıl,
• Doctorado (doktora, PhD) – önceki iki aşamada toplam en az 300 ECTS kredisi tamamladıktan sonra.

Bazı yüksek lisans programları másteres habilitantes olarak adlandırılır: bunlar öğretmenlik ya da avukatlık gibi yasal düzenlemeye tabi bir mesleği yapma yetkisi verir. Akademik yıl sonbaharda başlar.

İspanya – lisans programları
İspanya – bütünleşik programlar
İspanya – yüksek lisans programları
İspanya – doktora programları

Öğrenim, högskolepoäng (hp) adı verilen kredilerle ölçülür: bir yıllık tam zamanlı öğrenim 60 hp, yani yaklaşık 40 hafta. Dereceler şunlar:

• kandidatexamen (Bachelor, lisans) – 180 hp, yani 3 yıl,
• magisterexamen (Master, bir yıllık yüksek lisans) – lisanstan sonra 60 hp, bir yıl,
• masterexamen (Master, iki yıllık yüksek lisans) – lisanstan sonra 120 hp, 2 yıl,
• Doktora (PhD) – 4 yıl.

Belirli bir mesleğe götüren mesleki dereceler (yrkesexamen) de var; İsveç’te bazı meslekler için tam olarak bu tür bir derece gerekiyor.

Programların çoğu sonbaharda (ağustos/eylül), bazıları ilkbaharda da başlar.

İsveç – lisans programları
İsveç – bütünleşik programlar
İsveç – yüksek lisans programları
İsveç – doktora programları

Üniversitelerde ve teknoloji enstitülerinde öğrenim üç aşamalıdır:

• Bachelor (lisans) – 3 yıllık tam zamanlı öğrenim,
• Master (yüksek lisans) – bir buçuk ila iki yıl, 90–120 ECTS kredisi,
• doktora (PhD) – yüksek lisanstan sonra.

Akademik yıl güz dönemi ve bahar dönemi olmak üzere ikiye ayrılır.

İsviçre – lisans programları
İsviçre – bütünleşik programlar
İsviçre – yüksek lisans programları
İsviçre – doktora programları

İtalya’da Bologna sistemi uygulanıyor; krediler CFU olarak adlandırılıyor (ECTS’ye denk):

• Laurea – Bachelor (lisans), 180 CFU, yani 3 yıl,
• Laurea magistrale – Master (yüksek lisans), 120 CFU, yani 2 yıl; tezle tamamlanıyor,
• Laurea magistrale a ciclo unico – bütünleşik program, yani lisans ve yüksek lisansı birleştiren tek aşamalı program: 5 yıl (300 CFU) ya da 6 yıl (360 CFU); tıp, diş hekimliği, hukuk, mimarlık, eczacılık ve veteriner hekimliği başta olmak üzere bazı alanlar bu şekilde okunur,
• Dottorato di ricerca – doktora (PhD), en az 3 yıl.

Akademik yıl genellikle eylül veya ekimde başlar. Sınavlar yıl içinde birkaç dönemde yapılır ve çoğu sözlüdür.

İtalya – lisans programları
İtalya – bütünleşik programlar
İtalya – yüksek lisans programları
İtalya – doktora programları

İzlanda’da Bologna sistemi uygulanıyor:

• Bachelor (lisans; BA, BS) – 3 yıl,
• Master (yüksek lisans) – 2 yıl,
• doktora (PhD).

Lisans programı için İzlanda lise bitirme sınavına (stúdentspróf) denk bir diplomaya ya da eşdeğer düzeyde başka bir belgeye ihtiyacın var. Diplomanın tanınıp tanınmadığını üniversitenin kabul ofisi söyler. Yüksek lisans ve doktora programlarının şartlarını her fakülte kendisi belirliyor ve program kataloğunda yayımlıyor.

İlginç bir seçenek de ikinci dil olarak İzlandaca (Icelandic as a Second Language): İzlanda Üniversitesi bunu hem lisans programı (BA) hem de daha kısa, uygulamalı bir diploma programı olarak sunuyor.

İzlanda – lisans programları
İzlanda – bütünleşik programlar
İzlanda – yüksek lisans programları
İzlanda – doktora programları

Kıbrıs’ta Bologna sistemi uygulanıyor: Bachelor (lisans), Master (yüksek lisans) ve doktora (PhD) dereceleri var. Kıbrıs Üniversitesi örneğinde:

• lisans derecesi 240 ECTS kredisidir, genellikle 8 dönem (4 yıl) sürer; özel durumlarda 12 döneme kadar uzatılabilir,
• tam zamanlı bir öğrenim yılı 60 ECTS kredisidir,
• notlar 0–10 ölçeğinde verilir; geçmek için en az 5 gerekir,
• üçüncü dönemden itibaren 60 ECTS’lik bir yan dal (minor) ekleyebilirsin.

Akademik yıl güz dönemi (eylül–aralık) ve bahar döneminden (ocak–mayıs) oluşur. Derslere devam zorunludur.

Kuzey Makedonya’da ECTS kredili Bologna sistemi uygulanıyor:

• birinci aşama – Bachelor (lisans) – programa göre 180 veya 240 ECTS kredisi, yani 3 veya 4 yıl,
• ikinci aşama – Master (yüksek lisans) – 60–120 ECTS kredisi, yani bir ya da iki yıl. Dört yıllık bir lisanstan (240 ECTS) sonra toplamda 300 ECTS’ye ulaşmak için 60 ECTS’lik bir yıllık yüksek lisans yeterli,
• uzmanlık programları – genellikle 60 ECTS kredisi, mesleki lisans programlarının mezunları için,
• bütünleşik programlar – lisans ve yüksek lisansı birleştiren tek aşamalı programlar; örneğin UKIM’de tıp 12 dönem, yani 6 yıl sürer,
• doktora (PhD) – akademik yüksek lisans derecesi olanlara açık.

UKIM’de öğrenim ücretleri ve krediler öğrenim yılı başına, yani 60 ECTS üzerinden hesaplanıyor.

Mesleki olanlar da dâhil olmak üzere birkaç derece türü var:

• Bachelor (lisans; bakalaurs) – 3–4 yıl; mesleki lisans en az 4 yıl sürer,
• Master (yüksek lisans; maģistrs) – 1–2 yıl; mesleki yüksek lisans olarak da sunuluyor,
• Doktora (PhD) – genellikle 3–4 yıl,
• uzun mesleki programlar – 5–6 yıl; lisans ve yüksek lisansı birleştiren, doğrudan yüksek lisans düzeyinde bir yeterlilik kazandıran tek aşamalı bütünleşik programlar (örneğin diş hekimliği – 5 yıl),
• kısa döngülü programlar (birinci düzey mesleki yükseköğretim) – 2–3 yıl.

Letonya kredileri kendine göre hesaplıyor: 1 Letonya kredi puanı 1,5 ECTS kredisine eşit, bir öğrenim yılı ise 40 Letonya kredi puanı, yani 60 ECTS kredisi.

Ana kabul dönemi eylülde başlayan akademik yıl için. Bazı üniversiteler bahar döneminde de öğrenci alıyor; bu durumda dersler şubatta başlıyor.

Letonya – lisans programları
Letonya – bütünleşik programlar
Letonya – yüksek lisans programları
Letonya – doktora programları

Lihtenştayn Üniversitesinde Bologna sistemi uygulanıyor:

• Bachelor (lisans) – iki program: mimarlık (BSc Architecture) ve işletme (BSc Business Administration); işletme 6 dönem sürüyor ve 180 ECTS kredisi değerinde,
• Master (yüksek lisans) – dört program: mimarlık, Entrepreneurship, Innovation and Leadership (girişimcilik, inovasyon ve liderlik), Innovative Finance (inovatif finans) ve Information Systems (bilişim sistemleri); örneğin Information Systems 4 dönem sürüyor ve 120 ECTS kredisi değerinde,
• doktora (PhD) – mimarlık, işletme ekonomisi ve ticaret hukuku alanlarında.

Eylülde ya da şubatta başlayabilirsin. Üniversite, tam zamanlı öğrenimin haftada yaklaşık 40 saatlik çalışma gerektirdiğini varsayıyor.

Lihtenştayn – lisans programları
Lihtenştayn – bütünleşik programlar
Lihtenştayn – yüksek lisans programları
Lihtenştayn – doktora programları

Yükseköğretim üç aşamalı ve ECTS sistemine dayanıyor – bir öğrenim yılı 60 krediye karşılık geliyor:

• Bachelor (lisans; bakalauras) – 180–240 ECTS kredisi, 3–4 yıl,
• Master (yüksek lisans; magistras) – 90–120 ECTS kredisi, 1–2 yıl,
• Doktora (PhD) – 4 yıl,
• bütünleşik programlar (vientisosios studijos) – lisans ve yüksek lisansı birleştiren tek aşamalı programlar; örneğin Vilnius Üniversitesinde tıp 6 yıl sürer (360 ECTS kredisi).

Vilnius Üniversitesinde dersler 1 Eylül’de başlıyor. Bazı üniversiteler bahar döneminde de öğrenci alıyor.

Litvanya – lisans programları
Litvanya – bütünleşik programlar
Litvanya – yüksek lisans programları
Litvanya – doktora programları

Yükseköğretim Bologna sistemine göre düzenlenmiş:

• Bachelor (lisans) – 6 dönem,
• Master (yüksek lisans) – genellikle 4 dönem, yani 120 ECTS kredisi; Uni.lu yaklaşık 50 yüksek lisans programı sunuyor,
• doktora (PhD) – araştırmaya ve uluslararası iş birliğine güçlü bir ağırlık veriliyor.

Üniversitelerin dışında BTS (brevet de technicien supérieur) diploması da alabilirsin: devlet liselerinde verilen 2–3 yıllık mesleki eğitim; örneğin animasyon, inşaat, sağlık ve işletme alanlarında.

Uni.lu’da akademik yıl eylül ortasında başlıyor. Programların çoğu iki ya da üç dilli (Fransızca, Almanca, İngilizce), bazıları ise tamamen İngilizce.

Lüksemburg – lisans programları
Lüksemburg – bütünleşik programlar
Lüksemburg – yüksek lisans programları
Lüksemburg – doktora programları

Macaristan’da yükseköğretim üç aşamalı:

• Bachelor (lisans, alapképzés) – 6–8 dönem, yaklaşık 180–240 ECTS,
• Master (yüksek lisans, mesterképzés) – 2–4 dönem, yaklaşık 60–120 ECTS,
• doktora (PhD) – 4 yıl (8 dönem), 240 kredi; bir yıl uzatılabilir.

Bunların yanında 10–12 dönem süren, yaklaşık 300–360 ECTS’lik bütünleşik programlar (osztatlan képzés) da var. Bunlar lisans ve yüksek lisansı birleştiren tek aşamalı programlardır; tıp, diş hekimliği, veteriner hekimliği ve hukuk başta olmak üzere bazı alanlar bu şekilde okunur.

Akademik yıl iki dönemden oluşur: güz ve bahar. Her dönemde 14–15 hafta ders ve 6–8 haftalık bir sınav süresi var.

Macaristan – lisans programları
Macaristan – bütünleşik programlar
Macaristan – yüksek lisans programları
Macaristan – doktora programları

Sistem Avrupa Yeterlilikler Çerçevesine dayanıyor:

• Bachelor (lisans) – 3–4 yıl; örneğin UM’de tarih lisansı (BA in History) 3 yıl sürer ve 180 ECTS kredisinden oluşur,
• Master (yüksek lisans) – 1–2 yıl,
• Doktora (PhD) – 3–4 yıl.

Malta Üniversitesinde akademik yıl ekimde başlıyor. Programın tamamını okumanın yanı sıra Erasmus+ değişimiyle ya da bir yaz okulu veya dil kursu için de gelebilirsin.

Malta – lisans programları
Malta – bütünleşik programlar
Malta – yüksek lisans programları
Malta – doktora programları

Norveç’te Bologna sistemi uygulanıyor:

• Bachelor (lisans) – 180 ECTS kredisi, yani 3 yıl; istisnalar da var, örneğin müzik icrasında lisans 4 yıl sürer,
• Master (yüksek lisans) – 2 yıl,
• Doktora (PhD) – 3–4 yıl.

Tıp, hemşirelik ve öğretmenlik gibi bazı programlarda ek ders şartları ya da asgari not şartı var.

Yüksek lisans programlarının çoğu ve lisans düzeyindeki birçok ders İngilizce veriliyor.

Norveç – lisans programları
Norveç – bütünleşik programlar
Norveç – yüksek lisans programları
Norveç – doktora programları

Öğrenim düzeyleri Yükseköğretim ve Bilim Kanunu ile belirlenir:

• birinci aşama programlar – Bachelor (lisans) düzeyi, en az 6 dönem; licencjat derecesiyle biter; mühendislik programları en az 7 dönem sürer,
• ikinci aşama programlar – Master (yüksek lisans), 3 ila 5 dönem,
• bütünleşik yüksek lisans programları (jednolite studia magisterskie) – 9 ila 12 dönem; örneğin tıp veya hukuk. Bunlar lisans ve yüksek lisansı birleştiren tek aşamalı programlardır,
• doktora okulları (szkoła doktorska) – doktora (PhD), 6 ila 8 dönem.

Bir programın uygulamalı profili (ECTS kredilerinin yarısından fazlası uygulamalı derslere ait) ya da genel akademik profili (ECTS kredilerinin yarısından fazlası araştırmayla bağlantılı derslere ait) olabilir. Yarı zamanlı (hafta sonu veya akşam) programlar tam zamanlı programlardan daha uzun sürebilir. Akademik yıl 1 Ekim’den 30 Eylül’e kadar sürer ve iki döneme ayrılır.

Polonya – lisans programları
Polonya – bütünleşik programlar
Polonya – yüksek lisans programları
Polonya – doktora programları

Portekiz’de Bologna sistemi uygulanıyor:

• Licenciatura (Bachelor, lisans) – üniversitelerde 180–240 ECTS (6–8 dönem), politekniklerde genellikle 180 ECTS (6 dönem),
• Mestrado (Master, yüksek lisans) – lisanstan sonra 90–120 ECTS, yani 3–4 dönem,
• Mestrado integrado – 300–360 ECTS’lik (10–12 dönem) bütünleşik yüksek lisans, yani lisans ve yüksek lisansı birleştiren tek aşamalı program; yalnızca üniversitelerde ve yalnızca AB kurallarının bir meslek için bunu şart koştuğu alanlarda, örneğin tıpta sunulur,
• Doutoramento (doktora, PhD) – genellikle 6–8 dönem ve 180–240 ECTS.

Bunların yanında kısa süreli mesleki TESP kursları (Curso Técnico Superior Profissional) da var; bunlar akademik bir derece vermez.

Portekiz – lisans programları
Portekiz – bütünleşik programlar
Portekiz – yüksek lisans programları
Portekiz – doktora programları

Yükseköğretim üç aşamalıdır ve ECTS kredileri kullanılır:

• licență (Bachelor, lisans) – genellikle 3–4 yıl, 180–240 ECTS,
• master (yüksek lisans) – 1–2 yıl, 90–120 ECTS,
• doctorat (doktora, PhD) – genellikle 4 yıl,
• bütünleşik programlar (lisans ve yüksek lisansı birleştiren tek aşamalı programlar) – tıp, diş hekimliği ve veteriner hekimlik 6 yıl (360 ECTS), eczacılık 5 yıl (300 ECTS) sürer.

Akademik yıl ekimin ilk haftasında başlar ve 14’er haftalık iki dönemden oluşur. Diplomanla birlikte otomatik olarak Rumence ve İngilizce bir diploma eki (diploma supplement) alırsın.

Romanya – lisans programları
Romanya – bütünleşik programlar
Romanya – yüksek lisans programları
Romanya – doktora programları

Sırbistan’da ECTS kredileriyle Bologna sistemi uygulanıyor. Şu programlar arasından seçim yapabilirsin:

• Bachelor (lisans, osnovne studije) – 180–240 ECTS, yani 3–4 yıl,
• Master (yüksek lisans, master) – 60–120 ECTS, 1–2 yıl,
• uzmanlık programları – 60 ECTS, 1 yıl; mesleki bilgini derinleştirmek için,
• bütünleşik programlar (lisans ve yüksek lisansı birleştiren tek aşamalı programlar) – 300–360 ECTS, 5–6 yıl; özellikle tıp, diş hekimliği ve eczacılık,
• doktora (PhD) – 180 ECTS, en az 3 yıl.

Her düzeyin akademik (üniversiteler) ya da uygulamalı (uygulamalı eğitim) bir profili olabilir.

Akademik yıl eylül veya ekimde başlar ve hazirana kadar sürer. Kurumlar genellikle altı sınav dönemi düzenler: ocak ve şubatta, haziranda ve temmuz başında, temmuz sonunda ve ağustosta. Temmuz sınav dönemine kadar tüm sınavlarını geçersen yaz boyunca tatil yapabilirsin.

Slovakya’da yükseköğretim üç aşamalıdır:

• Bachelor (lisans, bakalárske) – genellikle 3–4 yıl,
• Master (yüksek lisans, magisterské; teknik alanlarda inžinierske) – lisanstan sonra genellikle 1–2 yıl,
• doktora (PhD) – genellikle 3–4 yıl.

Tıp gibi bazı programlar, lisans ve yüksek lisansı birleştiren tek aşamalı bütünleşik programlar olarak veriliyor. Akademik yıl kış ve yaz dönemine ayrılıyor.

Slovakya – lisans programları
Slovakya – bütünleşik programlar
Slovakya – yüksek lisans programları
Slovakya – doktora programları

Slovenya’da Bologna sistemi uygulanıyor:

• birinci aşama – Bachelor (lisans), 3 veya 4 yıl; akademik ya da mesleki programlar,
• ikinci aşama – Master (yüksek lisans), 1 veya 2 yıl; ayrıca lisans ve yüksek lisansı birleştiren tek aşamalı bütünleşik programlar da var, örneğin tıp veya veteriner hekimliği,
• üçüncü aşama – doktora (PhD).

Bir ECTS kredisi 25–30 saatlik çalışmana, tam bir akademik yıl ise 1.500–1.800 saate karşılık geliyor.

Akademik yıl ekimden bir sonraki yılın eylül sonuna kadar sürer. Kış dönemi genellikle ekimden ocağa, yaz dönemi ise şubattan temmuz ortasına kadar sürer.

Slovenya – lisans programları
Slovenya – bütünleşik programlar
Slovenya – yüksek lisans programları
Slovenya – doktora programları

Türkiye’de Bologna sistemi uygulanıyor. Öğrenim düzeyleri şunlar:

• ön lisans – 2 yıl, çoğunlukla meslek yüksekokullarında,
• lisans (Bachelor) – genellikle 4 yıl; tıp ve ilgili alanlarda 5–6 yıl,
• yüksek lisans (Master) – 1–2 yıl,
• doktora (PhD) – genellikle 4 yıl.

Hazırlık yılını (hazırlık sınıfı) hesaba kat. Öğretim dilindeki seviyen yeterli değilse önce Türkçe ya da İngilizce öğrenirsin. Bu yüzden öğrenimin bir yıl uzayabilir.

Yunanistan’da Bologna sistemi uygulanıyor:

• Bachelor (lisans; Yunanca ptychio) – 180–240 ECTS kredisi; uygulamada programların çoğu 4 yıl sürer; mimarlık, mühendislik, diş hekimliği ve eczacılık 5 yıl, tıp ise 6 yıl sürer,
• Master (yüksek lisans) – 1–2 yıl,
• doktora (PhD) – en az 3 yıl.

Tüm lisans ve yüksek lisans programlarını Eğitim Bakanlığının arama motorunda bulabilirsin.

Yunanistan – lisans programları
Yunanistan – bütünleşik programlar
Yunanistan – yüksek lisans programları
Yunanistan – doktora programları